Η σκηνή ξετυλίχτηκε δίπλα μου, σ’ ένα καφέ της Αθήνας. Δύο γυναίκες μεταξύ 30 και 40, ξέκλεψαν μία ώρα ανάπαυλας για απογευματινό καφέ, περιμένοντας απ’ ότι κατάλαβα, τα κοριτσάκια τους να τελειώσουν το μπαλέτο. Το θέμα της συζήτησης; Οι άπειρες υποχρεώσεις της ημέρας, οι δουλειές που δεν τελειώνουν ποτέ, όσο κι αν τρέχεις, το άγχος, οι αγωνίες, η κούραση, η έλλειψη τελικά διάθεσης για οτιδήποτε άλλο εκτός από ένα… χορταστικό ύπνο, κάτι που μάλλον αποτελεί πολυτέλεια.

Τι γίνεται λοιπόν μ’ εμάς; Εργαζόμενες και μη έχουμε μπλέξει σε ένα κυκεώνα «καθηκόντων», σε πολλαπλούς ρόλους.

Νοικοκυρά στο σπίτι σημαίνει: κάποιος να νοιαστεί για να υπάρχουν στο ψυγείο όλα τα απαραίτητα, και ξέρει ποια είναι αυτά αλλά και να τα ψωνίσει. Κάποιος να κρατήσει το σπίτι καθαρό με σκούπισμα και ξεσκόνισμα, και κάποιος να το τακτοποιεί. Κάποιος να πλένει τα ρούχα, να τα απλώνει, να τα μαζεύει, να τα σιδερώνει και να τα τακτοποιεί στα ντουλάπια τους. Κάποιος να μαγειρεύει και να πλένει τα σκεύη και άλλα πολλά.

Εργαζόμενη σημαίνει: ξυπνάω κάποια ώρα που πρέπει, φροντίζω την εμφάνισή μου, να είμαι δηλαδή αξιοπρεπής και ευπαρουσίαστη, ανεβάζω όσο μπορώ την διάθεσή, ακονίζω το μυαλό και μετράω τις αντοχές μου για να βγάλω τα προς το ζην, με τον καλλίτερο δυνατό τρόπο.
Μητέρα σημαίνει: είμαι υπεύθυνη για την επιβίωση των παιδιών μου και για την ανατροφή και την αγωγή τους. Προσπαθώ να βοηθήσω στο να έχουν υγεία, ψυχική ισορροπία, να μάθουν να έχουν αρμονία με τον εαυτό τους και σχέσεις αγάπης με τους γύρω.

Σύντροφος σημαίνει: συμβιώνω, αγαπώ, νοιάζομαι και φροντίζω για την ιδιαίτερη σχέση με τον άνθρωπο που επέλεξα να ζήσω μαζί του, ν’ απαλύνω τον πόνο και να διπλασιάσω την χαρά όταν τα μοιράζομαι μαζί του και να απολαμβάνουμε από κοινού τον έρωτα, την κατανόηση, την ιδιαίτερη επικοινωνία.
Παράλληλα υπάρχουν φίλοι που λαχταράμε να συναντήσουμε, γνωστοί που θέλουμε να ξαναδούμε.
Υπάρχει όμως και ανάγκη να μείνουμε λίγο με τον εαυτό μας, να του αφιερώσουμε χρόνο για να ικανοποιήσουμε προσωπικές επιθυμίες και «θέλω», στόχους κι όνειρα. Τι γίνεται όμως και αυτή την πολύτιμη σχέση με τον εαυτό μας την παραμελούμε ή την εξοστρακίζουμε από τη ζωή μας;

Δεν την αξιολογούμε σαν σημαντική. Συχνά μάλιστα δεν την αναγνωρίζουμε και σαν αναγκαία υποθέτοντας ότι κάτι τέτοιο είναι πολυτέλεια για… αργόσχολους. Υποτίθεται ότι η ζωή είναι ένα διαρκές κυνηγητό και μια αλυσίδα προβλημάτων που απαιτούν όλο το χρόνο, την σκέψη και την διαθεσιμότητα μας. Αλλιώς, κινδυνεύουμε να χαρακτηριστούμε ελαφρόμυαλοι και επιπόλαιοι.

Ιεραρχούμε άλλους ρόλους μας σας πιο σοβαρούς, σημαντικούς και απαραίτητους. Λέμε ότι αφ’ όταν γίνεσαι μητέρα παύεις πια «αυτόματα» να ασχολείσαι με τον εαυτό σου. Κάτι δηλαδή σαν το «τελειώνεις σαν γυναίκα» και σαν αυτόνομη οντότητα. Είσαι πλέον η «μαμά» κι αυτό σημαίνει ατελείωτες θυσίες ακόμη και με κόστος οργανικής ή ψυχολογικής υγείας. Άλλοτε ρίχνουμε τεράστιο βάρος στην δουλειά μας, αναφωνώντας: «Δεν μπορώ ν’αφήσω τον γάμο (δουλειά) για να πάω για πουρνάρια (ιδιωτικός χρόνος)». Άλλοτε πάλι πιστεύουμε και νιώθουμε «ταγμένες» να φροντίζουμε τον σύντροφό μας. Ο ρόλος αυτός υπερτερεί, σκεπάζει και σιγά- για εξουδετερώνει κάθε ατομική ανάγκη. Το εγώ γίνεται αποκλειστικά και μόνιμα πια «εμείς», οτιδήποτε αλλιώτικο καταγράφεται μέσα μας σαν αποτυχία, αδυναμία, αναποτελεσματικότητα.

Αντιλαμβανόμαστε την αποστολή μας σ’ αυτόν τον κόσμο σαν Σωτήρα, σαν μητέρα Τερέζα, σαν αρωγό των πάντων. Έτσι πιστεύουμε, έτσι νιώθουμε. Όπου και όταν κάποιος δικός μας έχει πρόβλημα, εγώ οφείλω να είμαι δίπλα του, να τον ανακουφίσω, να του βρω λύση. Ένα «όχι» εκ μέρους μου θα σημαίνει ότι είμαι αναίσθητη και εγωίστρια.

Οι υπολογισμοί που κάνω είναι εξωπραγματικοί. Συχνά έχουμε την τάση να υπολογίζουμε τον χρόνο που απαιτεί κάθε δουλειά με απόλυτους υπολογισμούς. Έχω π.χ. να κάνω 7 διαφορετικά πράγματα. Πολλαπλασιάζω επί 30 λεπτά, μέσο όρο, που απαιτεί η κάθε μία και βγάζω ότι χρειάζομαι 210 λεπτά, δηλαδή 3 ώρες και μισή. Ούτε κάνω κουβέντα για ενδεχόμενες αναποδιές, για κενά αφηρημάδας, κούραση ή ανάγκη για χαλάρωση. Μετρώ τα πάντα με δεδομένα ρομπότ, άριστο προγραμματισμένου, φορτώνοντας έτσι την ημέρα μου.

Μπαίνω συνέχεια σε λογική εξετάσεων και ανταγωνισμού. Βαθμολογώ κάθε τι που κάνω λες και μάχομαι για το ύψιστο βραβείο – ανταμοιβή προσωπικής αξίας. Όλα αυτά έχουν σαν αποτέλεσμα να νιώθουμε συχνά σωματική καταπόνηση, ατονία, πόνους και ενοχλήσεις. Σκέψεις απαισιόδοξες και μαύρες τρυπώνουν εύκολα στο μυαλό ενός κουρασμένου ανθρώπου και τότε η κόπωση με τις σκέψεις αποθάρρυνσης μπαίνουν σ’ ένα ατελείωτο κυκλικό χορό μαζί με συναισθήματα μελαγχολίας, λύπης και αυτολύπησης, που έρχονται να ενωθούν μαζί τους σ’ αυτόν τον αδιάκοπο κύκλο ατελείωτης επανάληψης.

Γκρινιάζουμε, μεμψιμοιρούμε, θλιβόμαστε, θυμώνουμε. Τα βάζουμε με την τύχη, τη ζωή και τις αδικίες της, την ανυπόφορη καθημερινότητα και τις «ανελέητες» απαιτήσεις της, και ξεχνάμε ότι:

  • Ο χρόνος είναι φίλος μας, όχι δυνάστης μας.
  • Εμείς είμαστε ο διαχειριστής του, εμείς τον οργανώνουμε και τον καθοδηγούμε.
  • Ο ρόλος του αλτρουιστή και του θύματος κατ’ αρχήν ευπρόσδεκτος για να προκαλέσει αργότερα συναισθήματα οίκτου και εκνευρισμού.
  • Οι ατομικές μου ανάγκες δεν είναι ανάγκη να συγκρούονται με τις ανάγκες των άλλων. Όλα μπορούν να γίνουν αν αφήσουμε στην άκρη την τελειομανία. Λίγο νερό στο κρασί μας μπορεί να το νοστιμίσει, να το δροσίσει και να το κάνει πιο ευκολόπιστο.
  • Όταν δημιουργώ στενές σχέσεις (οικογενειακές, φιλικές, ερωτικές) δεν χρειάζεται να χάσω απαραίτητα την ταυτότητά μου, ούτε τις επιθυμίες μου και τ’ όνειρά μου. Δεν μεταλλάσσομαι σε κάτι άλλο, απλά αφήνω χώρο και ζω τους άλλους.
  • Ο χρόνος με τον εαυτό μας είναι πολύτιμος για την προσωπική μας ισορροπία, κάτι που θα επηρεάσει θετικά τις σχέσεις με τα αγαπημένα μας πρόσωπα.

Συνταγή:

  • Προβλήματα, απαιτήσεις, καθήκοντα
  • 24 ώρες κάθε εικοσιτετράωρο
  • Ατομικές ανάγκες / Ανάγκες άλλων

Τα βάζω στο μίξερ προσπαθώντας να:

  • Κατανέμω ρεαλιστικά τον χρόνο μου
  • Αποκτώ ρεαλιστικές αναμονές
  • Υπολογίζω και εμένα

Αποτελέσματα: ψυχική ηρεμία, συναισθηματική ισορροπία, ευεξία, αισιοδοξία.