Τόσα έχουν γραφεί και τόσα έχουν ειπωθεί γι’ αυτό. Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια μοιάζει να κρατάει πρωταγωνιστικό ρόλο τόσο στις… ανεπίσημες διαγνώσεις μεταξύ φίλων όσο και στις επίσημες στατιστικές. Έτσι ακούμε συχνά τη φράση: «Μπα δεν έχεις τίποτε, άγχος είναι!».

Τι είναι τελικά αυτό το άγχος – πανάκεια;
Υπάρχει «καλό» και «κακό» άγχος;
Πότε πρέπει ν’ ανησυχούμε από την εγκατάστασή του στη ζωή μας;
Μπορούμε και πρέπει ν’ απαλλαγούμε απ’ αυτό;

Το άγχος βιώνεται σαν ένα συναίσθημα δυσανεξίας, φόβου ή και τρόμου λόγω ύπαρξης «κινδύνου» προερχομένου από γνωστή ή άγνωστη πηγή. Παράλληλα με την ψυχολογική διάσταση υπάρχουν και φυσιολογικές εκδηλώσεις όπως εφίδρωση, ταχυκαρδία, γρήγορη αναπνοή κ.ά.
Το άγχος είναι μέσα στη ζωή μας.

Οι περισσότεροι από εμάς το έχουμε νιώσει πριν από εξετάσεις, πριν από κάποιο ερωτικό ραντεβού αλλά και σε συνεντεύξεις για πρόσληψη σε δουλειά, περιμένοντας αποτελέσματα ιατρικών εξετάσεων και γενικά πριν από σημαντικές και μεγάλες αλλαγές στη ζωή μας.
Συχνά μπορούμε και το ελέγχουμε. Όταν όμως μας παρασύρει σε δυσλειτουργικές καταστάσεις της καθημερινότητας ή σε συναισθηματικές «φουρτούνες» ή φρενάρει την προσωπική μας εξέλιξη και βελτίωση, τότε μπορούμε να μιλήσουμε για αγχώδεις διαταραχές.

Πριν όμως βαστούμε να βγάλουμε αυτή τη διάγνωση μόνοι μας, θα πρέπει να επισκεφθούμε τον γιατρό μας για να αποκλειστούν οργανικές διαταραχές που προκαλούν επίσης άγχος, όπως π.χ. υπερθυρεοειδισμός, υπογλυκαιμία, σύνδρομο Cushing, πρόπτωση μιτροειδούς κ.ά.
Στις αγχώδεις διαταραχές περιλαμβάνονται:

Η διαταραχή πανικού:
Περιλαμβάνει προσβολές πανικού, λίγων λεπτών συνήθως, χωρίς να έχει προϋπάρξει απειλή για την ζωή.
Εκτός από το έντονο άγχος και την αίσθηση ότι επίκειται κίνδυνος και καταστροφή υπάρχουν και σωματικά συμπτώματα, συνηθέστερα των οποίων είναι η δύσπνοια, ζάλη, ταχυκαρδία, εφίδρωση, ναυτία, μουδιάσματα…

Οι συνηθέστεροι φόβοι είναι ότι θα ακολουθήσει θάνατος ή τρέλα ή γελοιοποίηση από κάτι τρελό κι ανεξέλεγκτο που θα κάνει. Οι προσβολές πανικού μπορεί να είναι πολλές με διάρκεια εβδομάδων, μηνών ή και να γίνουν μόνιμη κατάσταση με εξάρσεις και υφέσεις.
Πολύ συχνά τις προσβολές πανικού ακολουθεί το άγχος της επανάληψης όπου φοβόμαστε μην ξανασυμβεί ο πανικός κι έτσι αναπτύσσουμε συμπεριφορά αποφυγής χώρων και καταστάσεων όπου υποθέτουμε ότι είμαστε αβοήθητοι ή αδύναμοι για να φύγουμε σε περίπτωση Διαταραχής Πανικού. Τότε μιλάμε για Αγοραφοβία. Η Διαταραχή Πανικού συνοδεύεται συχνότατα από Αγοραφοβία.

Φοβίες:
Είναι παράλογες και ανεξέλεγκτες, δηλαδή ενώ γνωρίζουμε ότι είναι παράλογες δεν μπορούμε να τις χειριστούμε.

Κοινωνική φοβία:
έντονο άγχος που βιώνεται σε καταστάσεις κοινωνικής έκθεσης από ενδεχόμενη πιθανότητα να κάνουμε κάτι που θα μας φέρει σε αμηχανία ή θα μας μειώσει και θα μας γελοιοποιήσει…

Απλές φοβίες:
έντονος, ασταμάτητος φόβος ενός αντικειμένου ή κατάστασης όπως π.χ. σκύλων, φιδιών, ποντικιών, ύψους, κλειστών χώρων, αεροπλάνου κ.λπ.
Ψυχαναγκαστική καταναγκαστική διαταραχή.
Έντονες σκέψεις και παρορμήσεις ότι θα κάνουμε κάτι που δεν το θέλουμε π.χ. φόνο ή άλλη επιθετική καταστροφική ενέργεια. Όσο προσπαθούμε να αντισταθούμε τόσο το άγχος μεγαλώνει.
Οι καταναγκασμοί έρχονται σαν στερεότυπες επαναλαμβανόμενες πράξεις να «ανακουφίσουν» το έντονο άγχος και δυσφορία που προκαλείται από γεγονός ή φοβική κατάσταση π.χ. έλεγχος των διακοπτών του σπιτιού, πλύσιμο χεριών κ.ά.

Γενικευμένη αγχώδης διαταραχή:
Υπερβολικό άγχος που επιμένει και διαρκεί για καταστάσεις της ζωής που δεν ενέχουν οπωσδήποτε λόγο για ανησυχία. Συχνά συνοδεύεται από τρεμούλα, ζαλάδα, συχνουρία, κόμπο στο λαιμό, ταχυκαρδίες, δυσκολία στη συγκέντρωση και στον ύπνο κλπ.

Διαταραχή μετά από ψυχοτραυματικό στρες:
Επαναβίωση τραυματικού γεγονότος του παρελθόντος του οποίου η αντιμετώπιση ξεπερνούσε τις ανθρώπινες δυνάμεις όπως αυτοκινητιστικά ατυχήματα, σεισμοί, βομβαρδισμοί, βιασμοί κλπ. Έτσι έχουμε συχνά ενός είδους «απόσυρσης» από το περιβάλλον, περικοπές ονείρων και στόχων, έντονες αναμνήσεις του γεγονότος με υπερβολική και επίπονη δυσφορία, αναταραχή και δυσκολία στην συγκέντρωση, στον ύπνο, στον έλεγχο του θυμού.

Όλες οι αγχώδεις διαταραχές αποτελούν μια ομάδα που τυραννάει σήμερα ένα πολύ μεγάλο κομμάτι των συνανθρώπων μας. Η κατάσταση γίνεται δυσκολότερη όταν «τεμπελιάζουμε» και αφήνουμε την κατάσταση να διαιωνίζεται προκαλώντας πραγματικές εκπτώσεις στην ποιότητα της ζωής μας.
Συχνά ντρεπόμαστε για όσα μας συμβαίνουν υποθέτοντας ότι οι γύρω θα μας θεωρήσουν «τρελούς» εάν μάθουν τι νιώθουμε και τι σκεφτόμαστε. Έτσι η ντροπή μας καταδικάζει στην σιωπή και στην υποβάθμιση της ζωής μας.

Η ύπαρξη μια αγχώδους κατάστασης στη ζωή μας δεν είναι παρά ένα από τα πολλά χαρακτηριστικά μας. Ο τίτλος του «φοβικού» δεν είναι αυτός που θα καθορίσει την ταυτότητά μας. Αδικούμε και υποτιμάμε πολύ τον εαυτό μας όταν τον καταδικάζουμε στην ταμπέλα του «φοβικού» άρα του άξιου υποτίμησης.
Όπως είπαμε και παραπάνω οι αγχώδεις καταστάσεις και οι φοβίες είναι παράλογες και ανεξέλεγκτες… δεν χρειάζεται να ενοχοποιούμε τον εαυτό μας χρεώνοντάς τον ανικανότητα και αδυναμία να τις ξεπεράσει.

Συχνά οι γύρω μας στην προσπάθειά τους να μας βοηθήσουν να το ξεπεράσουμε μας «μαλώνουν» προτρέποντάς μας να επιδείξουμε μεγαλύτερη και περισσότερη δύναμη και θέληση!!! Εδώ δεν πρόκειται για δύναμη ούτε θέληση, αλλά για μια κατάσταση που χρειάζεται υπεύθυνη επιστημονική αντιμετώπιση.

Το πιο δύσκολο βήμα είναι να διώξουμε την ντροπή και να αποδεχτούμε την κατάσταση ως έχει. Τότε ακολουθεί το δεύτερο σημαντικό βήμα που είναι η σωστή ενημέρωση και η επίσκεψη σε έναν ειδικό.
Πολλοί συνάνθρωποί μας «περηφανεύονται» ότι λύνουν μ ό ν ο ι όλα τα προβλήματά τους λες κι αυτό είναι κάποιο είδος «μαγκιάς» ή «κατορθώματος». Θέλει αυτογνωσία και αγάπη στον εαυτό μας για να ξεχωρίσουμε τα όρια ανάμεσα σε όσα μπορούμε να χειριστούμε και όσα θα εμπιστευθούμε στα χέρια των ειδικών. Είναι δύναμη η αναγνώριση των αδυναμιών μας όπως έχει γράψει η Virginia Satir.

Όταν ξέρουμε πότε έχουμε ανάγκη από βοήθεια και δεν ντρεπόμαστε να την ζητήσουμε τότε πραγματικά έχουμε μάθει να φροντίζουμε και να νοιαζόμαστε σωστά τον εαυτό μας. Και είναι σίγουρο ότι σύντομα θα βρούμε λύσεις και θ’ αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά τα όποια προβλήματά μας.
Οι αγχώδεις διαταραχές αντιμετωπίζονται, είτε φαρμακευτικά είτε ψυχοθεραπευτικά είτε με συνδυασμό των δύο, λύσεις υπάρχουν. Αρκεί να τολμήσουμε να τις ψάξουμε για να διεκδικήσουμε μια ζωή με ποιότητα τέτοια που δικαιούμαστε και μας αξίζει.